برخى از شيعيان به امام جواد عليه السّلام نامه‌اى نوشته و از او خواستند تا نظر خود را در مورد خمس و درآمدهايى كه از راه‌هاى مختلف كسب‌وكار به دست مىآيد بيان نمايد ، امام عليه السّلام در پاسخ او نوشت : « الخمس بعد المؤونة » . « 1 » احاديث در اين‌باره بسيار است كه به دو نمونه‌ى يادشده بسنده مىكنيم . اين حكم از مسلّمات مذهب شيعه است . مصرف خمس موارد مصرف خمس در آيه‌ى خمس « 2 » بيان شده است . طبق اين كريمه ، خمس به خداوند و به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و خويشاوندان نسبى پيامبر ، يتيمان ، بيچارگان و در راه ماندگان اختصاص دارد . بنابراين ، پيامبر اكرم عليه السّلام و خويشاوندان او ، هريك از خمس سهم ويژه‌اى داشتند . اين مطلب مورد اجماع مسلمانان است كه تا زمان رحلت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله تغيير در اين‌باره داده نشد ؛ اما پس از آن‌كه ابو بكر به خلافت رسيد ، سهم پيامبر و ذوى القربى را از خمس حذف كرد . و درنتيجه بنى هاشم از سهم ويژه‌اى كه در زمان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بهره‌مند بودند ، محروم شدند . زمخشرى از ابن عباس روايت كرده ، كه گفته است : خمس بر شش سهم تقسيم مىشد ، خدا و رسولش دو سهم ، و خويشاوندان پيامبر نيز يك سهم داشتند تا اين‌كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از دنيا رفت . در اين هنگام ابو بكر خمس را منحصر در سه سهم كرد » . « 3 »

--> ( 1 ) . همان ، ص 348 . ( 2 ) . انفال / 41 . ( 3 ) . الكشاف : 2 / 222 .